مشمشه بیماری باکتریایی واگیردار و خطرناکی است که بیشتر در تک سمیها مشاهده میگردد. این بیماری بسیار کشنده در اسبها بیشتر دیده شده و از بیماری های مشترک انسان و دام است.
عامل بیماری
عامل بیماری باکتری گرم منفی غیر متحرک، فاقد کپسول و غیر هاگزا بنام پسودوموناس مالئی (Pseudomonas mallei) است که گاهی بورخولدریا مالئی (Burkholderia mallei) نیز نامیده می شود.
همهگیرشناسی
پسودومناس مالئی یک انگل اجباری بوده که به آسانی با نور، گرما و ضدعفونی کنندههای معمولی از میان میرود و بنظر نمیرسد در جای آلوده بیش از شش هفته زنده بماند. اسبها، قاطرها و الاغها از گونههای معمول درگیر میباشند.
جانورانی که از تغذیه بدی برخوردارند و یا در جای نامناسب نگهداری میشوند از حساسیت بیشتری برخوردارند.
انسان نیز در زمره جانداران حساس به این عامل عفونی است که بیشتر موارد بیماری منجر به مرگ میشود. جانوران آلوده و یا حاملینی که در ظاهر تندرست بوده واز بیماری جان بدر بردهاند عمدهترین منابع عفونت بشمار میآیند.
روش انتشار آلودگی بدین صورت است که آسیبها و ضایعههای ششی (آبسه مانند) ناشی از باکتری پاره شده و عامل بیماری به درون برونشیولها راه یافته و سبب عفونی شدن راههای تنفسی بالایی میگردد که با دفع شدن ارگانیسم (باکتری مولد) از بینی ودهان امکان انتشار و انتقال آن فراهم خواهد شد.
انتشار بیماری بیشتر از راه بلع مواد غذائی آلوده با منشا ذکر شده اتفاق میافتد که در این زمینه آبشخورهای مشترک وآلوده نقش بسزایی خواهند داشت.
تماس مستقیم پوست با پوست آلوده و وسایل تیمار (مانند غشو) اگر چه میتواند خطر آفرین باشد لیکن گاهی ایجاد بیماری پیشرونده مینماید. همچنین انتشار بیماری از راه استنشاقی نیز میتواند اتفاق بیافتد ولی این شکل آلودگی چه بسا تحت شرایط طبیعی نادر باشد.
مشمشه هماکنون در کشورهای آمریکای شمالی ریشه کن شدهاست ولی مناطقی از جهان منجمله آسیای صغیر، آسیا و آفریقا همچنان آلوده هستند. از آنجا که به تازگی پرورش و نگهداری اسب بویژه به صورت متراکم رو به پیشرفت میباشد و جابجائی دامها در این شرایط بیش از گذشته و به مقاصد گوناگون صورت میگیرد، بروز و گسترش بیماری مشمشه در این جمعیتها دور از انتظار نیست. در چنین شرایطی میزان مرگ ومیر بسیار بالا خواهد رفت و شمار کمی از حیوانات که بظاهر بهبود مییابند (حاملین) بیماری ابقاء مییابد و گاهی میشود حیوانات به گونه کامل بهبود یابند.
گوشتخوارانی همانند شیر میشود با خوردن گوشت آلوده به بیماری دچار شوند. همچنین آلودگی در گوسفند و بز نیز دیده شدهاست. با وجودی که انسانها به بیماری خیلی حساس نیستند ولی از راه جراحات پوستی میشود به بیماری، به شکل گرانولوماتوز و پیمی دچار شوند. مرگ ومیر موردی از میزان بالائی برخوردار است.
به گونه کلی اسبدارها که در ارتباط مستقیم و تنگاتنگ با اسبها هستند و بویژه دامپزشکانی که بدون دقت عمل لازمه اقدام به کالبد گشایی حیوانات آلوده میکنند در برابر خطر قرار دارند.
پاتوژنز
هجوم و حمله جرم بیشتر از راه دیواره روده اتفاق افتاده و برآیند اینکه آن یا به گونه سپتی زهری (شکل حاد بیماری) و یا به گونه باکتریمی (شکل مزمن بیماری) اتفاق میافتد. عامل بیماری همواره در ریه موضعی شده ولی پوست ومخاط بینی نیز در زمره مواضع معمول قرار دارند. دیگر احشاء نیز می شود محل پایه ریزی ندولهای تیپیک گردند.
نشانه هایی که در مرحله پایانی بیماری دیده میشود، بیشتر مربوط به برونکو پنومونیا بوده و مرگ در موارد تیپیک بیماری بسبب آنوکسی آنوکسیا پیش میآید.
کنترل
شوربختانه این بیماری واکسن و روش پیشگیری از راه ایمنسازی ندارد و اهم روشهای مهار بیماری بر این پایهاند: رعایت شرایط قرنطینهای کامل و پیشگیری از هر گونه آمدوشد دام. منظور از دام، دامی است که چگونگی آن از دید سلامتی دقیقاً مشخص نیست. گفتنی است که هماکنون همگی اسبهائی که بدست کارشناسان سازمان دامپزشکی کشور مورد آزمایش مالئین قرار گرفتهاند واجد برگه گواهی سلامت مدت دار هستند که در آن چگونگی سلامتی دام کاملاً مشخص شدهاست.
انجام آزمایش مالئین به گونه همیشگی بفاصله هر ۳ هفته تا هنگامی که جمعیت دلخواه در ۳ آزمایش پیاپی هیچگونه موردی از واکنش مثبت و یا مشکوک نداشته باشد. جداسازی و اعدام هرچه تندتر دامهای رآکتور که بدین منظوراقدامات بهداشتی زیر باید به دنبال تشخیص دام رآکتور انجام گیرد:
۱ - وسایل انفرادی و تیمار دام دچار بطورکلی سوزانده و معدوم شود.
۲ - جایگاه اسب با مواد ضد عفونی کننده (مناسبترین ضد عفونی کننده سود سوز آور میباشد) پس از سوزاندن و دفن بهداشتی فضولات و کود ؛ گند زدائی شده و حد اقل بمدت ۶ هفته بکار گرفته شده قرار نگیرد.
۳ - معدوم کردن اسب آلوده با نگرش به خطرات احتمالی؛ به گونهای انجام پذیرد که تماس با دام به کمترین ممکن برسد.
۴ - محل دفن لاشه باید پیش از معدوم کردن دام آلوده آماده شده باشد ؛ این محل باید بدوراز کانال آب، چشمه، کاریز و دیگر مسیرهای همگانی باشد.
چند روز بعد از مرگ ببر نر سیبریایی سرانجام امروز مدیران باغ وحش تهران از بیم همهگیری بیماری مشمشه تصمیم به کشتن شیرهای این باغ وحش گرفتند.
آفتاب: چند روز بعد از مرگ ببر نر سیبریایی سرانجام امروز مدیران باغ وحش تهران از بیم همهگیری بیماری مشمشه تصمیم به کشتن شیرهای این باغ وحش گرفتند.
به گزارش خبرگزاری محیط زیست ایران، همه شیرها با شلیک گلوله به شقیقهشان کشته شدند.
از زمان مرگ ببر سیبریایی تاکنون باغ وحش تهران تعطیل بوده است. رئیس سازمان محیط زیست امروز اعلام کرده بود علت مرگ ببر سیبریایی خوراندن گوشت آلوده به آن بوده است.
شیرهای باغ وحش ارم هم از همین گوشتها تغذیه میکردهاند و از این نظر مرگ ببری که قرار بود ابزار احیای نسل ببر هیرکانی باشد و تیرباران 14 شیر میتواند پرونده تازهای را از سوی مدیریت و اهمال در پارک ارم را باز کند.
البته مدیر باغ وحش تهران پیش از این با رد ادعاهای سازمان حفاظت محیط زیست مدعی شده بود همهگیری بیماری در گربهسانان این باغ وحش عامل داخلی نداشته و منشا آن احتمالا بیماریی بوده که دو ببر سیبریایی از روسیه با خود آوردهاند
نظرات ()
